Editar en Galicia

Debo recoñecer que antes de escribir isto que espero que lean dediquei un bo rato a pensar o título axeitado. Non quixera dar a impresión de que é duas cousas: primeiro, unha explicación do traballo de editor. Despois de máis de quince anos facéndoo non son quen de explicalo. Tíñao máis claro cando empecei que agora, o que significa que se me pasou o arroz, creo. Outra cousa que non vai ser este post é unha queixa, nin superficial nin fonda, da situación do sector. Para nós a cousa nunca estivo ben, así que non nos podemos queixar hoxe máis que onte. Unha vez que temos claro o que non quere ser este post, imos con el. E o que sexa finalmente, mellor que o decidan vostedes a que o diga eu.

Non é ningún secreto que os editores galegos, como colectivo, non están satisfeitos coa política cultural da Xunta de Galicia, particularmente co referente á promoción e apoio ó libro. Xa non se trata de que axudas directas ó libro estean a desaparecer a unha velocidade que impide a adaptación a novos modelos productivos. Ou que directamente se ignoren as necesidades específicas deste campo. Noutras comunidades existe un apoio certo, máis ou menos efectivo, pero é indubidable que son a expresión dun compromiso das Administracións co eido cultural, que non deixa de ser un campo económico.

En Galicia, do mesmo xeito que no resto do Estado, existe unha confrontación aberta cos creadores e coa industria cultural. E non se pode alegar que se trata de cuestións económicas, posto que non hai tanto que a Xunta de Galicia, tamén co Partido Popular dirixíndoa, facía gala das súas empresas culturais, apoiándoas abertamente, con maior ou menor fortuna, pero cunha aberta intención de apoiala.

Contrasta ista política coa actual, cando observamos que ás feiras internacionais, fóra de invitar ás empresas, invítase directamente a autores, e sen aviso previo ós seus editores; cando todo o que se ofrece é a oportunidade de expor novedades nun stand para logo doar estes libros ás bibliotecas das Casas de Galicia; cando se aproveita a presencia da literatura galega nas feiras para falar de Camilo José Cela e non daqueles outros outros que, tendo pasado case toda a súa vida neses países, deixaron maior pegada da súa terra e da cultura que se supón debe defendela Xunta.

O certo é que a Administración galega vive de costas ás súas empresas, que son as crean valor, traballo e as que poñen enriba da mesa o seu risco económico e persoal para sacar diante esa cousa estrana e cada vez máis escasa coñecida como “libro galego”. Nada varía a nosa situación persoal, logo. Tampoco pretendemos que varíe. É so que hoxe nos deu por nos laiar de tanta publicidade institucional e insustancial.

 

Justine

Justine é unha das obras máis coñecida do Marqués do Sade. Foi escrita durante a súa estancia na Bastilla. Este cárcere so tiña oito presos nesa época e as condicións non eran tan malas como cabería imaxinar, posto que todos os presos pertencían á clase alta. Sade recibía regularmente visitas da súa muller e do seu escuro conselleiro, Amblet. Tiña unha biblioteca e podía escribir mesmo esta obra, que lle supuxo unha confirmación da súa reclusión. Considerouse que unha mente capaz de imaxinar estas atrocidades tiña que se manter pechada, ben no cárcere, ben no sanatorio mental de Charenton, onde remataron os seus días.

portada justine

A obra trata sobre duas irmáns, que sendo nenas perden ós seus pais e a súa fortuna, polo que deben empezar a buscarse a vida. Juliette faino sen complexos nin moral, e Justine tenta manter os principios relixiosos e morais en todo momento, o que acrecenta a súa desgracia. Como en todas as obras de Sade, a depravación dos actos sexuais compiten coa deparavación do autor imaxinando as situacións máis degradantes posibles. Xa non se trata de que a pobre Justine sufra toda clase de desgracias, é que canto máis piadosa se mostra, peores son as consecuencias da súa bondade.

É neste senso no que a obra de Sade aparece máis terrible. A incoherencia entre os valores éticos máis esenciais e os contradictorios resultados que calquera ser humano debera esperar deles é insoportable para o lector. O perigo do Marqués non son as escabrosas descricións sexuais, senón o contraste entre os valores morais que abanderan os seus mellores personaxes e a realidade na que se desenvolven. A loita contra a aprendizaxe moral, a vacuidade de todos os valores, xa non sociais, senon mesmo persoais, a inutilidade do esforzos individuais por ser mellor persoa ou pretender elevarse sobre o ambente fan desta obra unha desacougante narración sostida con mestría literaria e intelixencia creativa.

romina_justine

A súa adapatación ciematográfica correu a cargo do español Jess Franco en 1969, con Romina Power (a de Albano) como protagonista, Klaus Kinski como o Marqués, Jack Palance e Maria Rohm. E coa aparición do carismático Luís Ciges nun pequeno papel de criado e sen aparecer nos créditos.

ciges

Neira Vilas

A cultura galega ten unha característica que a minoriza gravemente, a súa iconización. Fóra de valorar os poderosos contidos dos que se gabar, temos os galegos a tendencia a quedar coas crúas postais de Castelao antes que coas súas cruces de pedra, de ler a Rosalía co ritmo de Amancio Prada e  non co seu, de idealizar a aldea de Balbino cando estas memorias pretenden todo o contrario.

Estes días que morreu Neira Vilas vivimos un curioso fenómeno, no que as primeiras verbas das memorias de Balbino son repetidas ata o arrepío, como se dun lugar da Mancha se tratara. Neira Vilas morreu vello e cunha obra feliz que será coñecida cando o brillo das memorias do neno labrego pousen un pouco. Mentras tanto temos que este libro, reinvindicatvo máis que revolucionario, é posto de exemplo entre os Manolitos, como se fose unha historia pasada, sen rancores, do que eran antes as cousas. O icono da aldea como lugar idílico, onde o traballo honrado dos balbinos nos converteron a todos en manolitos.

O agro como paraíso onde non hai revolución, senón emigración, como orixe natural dunha Galiza que xa non move os seus muíños con esta auga máis que na lembranza da nenez. As memorias de Balbino como exercicio de san nostalxia e a cultura como elemento homoxeneizador de masas e  non como motor de cambio. Este Balbino non mola.

culture

Premios e feiras

Cando vai acabando o ano chegan os premios e feiras culturais. Para empezar a Feira por excelencia, o Culturgal. Xa hai programa definitivo e nós repetímolo, sen moito convencemento, pero coa satisfación do deber cumprido. Non seremos nós quen de desaconsellar que se visite esta feira, pero, para facelo coa conciencia tranquila, o noso consello é para aqueles que teñan pensado ir o venres ou o sábado ou o domingo pola mañá, cando ainda se poida andar facendo uso dos brazos, detalle que ós bípedos soemos esquecer ata que temos problemas para exercelo, como tantas outras cousas.

E unha vez dado o recado, pasamos a destacar que os premios dos editores galegos (a Noite da Edición), dos escritores (Gala das Letras) e libreiros (Irmandade do Libro) pasan a ser todos un (Gala do Libro Galego). Eu lamento que se perda un evento cun nome de tanto glamour como “Noite da Edición”, que neste aspecto dáballe cen voltas ós outros, todo hai que dicilo. Pero benvido sexa o que veña, se é para ben.

O feito de que o único que una a estes tres gremios sexa o caracter mercantil do libro non é un bo comenzo, dende logo. As categorías (ensaio, narrativa, infantil e xuvenil, libro ilustrado, iniciativa bibliográfica, tradución, poesía, teatro, iniciativa cultural ou fomento da lectura, proxecto literario na rede, xornalismo cultural, escritor galego universal e premio honorífico á libraría e á editora) son as lóxicas agás o feito de que á librería e á editorial sexan “honoríficos”. Supoñemos que isto terá a súa lóxica, e que probablemente preferiremos non coñecela.

En calquera caso, os nosos azos a esta senlleira iniciativa dun campo económico que non anda nos seus mellores tempos. Esperemos que dure máis anos que a crise.

Co colexio volve Uxía

Uxía non pode quedar calada nin baixo a auga. As vacacións serviron para que non rompera a cabeza ós demáis, pero cremos que a súa non parou. Aí tedes as súas ocorrencias.

uxia

Dios está en el B.O.E.

Anda por ahí un vídeo genial de Javi Guerrero en el que explica de donde sale un título tan sugerente como el de “Dios está en el B.O.E.“. Les convido a que lo busquen, porque,una vez pasadas estos eslóganes escandalizados por las ocurrencias ministeriales, quedan las reminiscencias de leyenda. Nosotros, que ahora sólo comentamos lo que hacen otros, más que nada porque es más cómodo que hacerlo uno mismo, sólo podemos traer este otro vídeo. En este caso no por pereza, si no por admiración sincera. Siempre quisimos hacer esto en una presentación y creemos que algún día lo lograremos, igual que algún día los niños de Dios está en el B.O.E. lograrán hacer un amigo con el que jugar sin clavarle en los ojos ningún tenedor.

Y es que esta obra tiene muchos elementos para hacerla parte de una leyenda. Además de que a los viejos del lugar nos gusta este formato por aquello de recordarnos al Jack Kirby de Capitán América. El creador de Thor, Iron Man, Hulk, etc. decidió ponerse a escribir y guionizar él mismo a un personaje que no había creado, el Capitán América. Creó las mejores páginas de este personaje, pero, al igual que a su socio Stan Lee, le complicó la vida el estar muy por encima de sus colegas y de la empresa que les daba de comer. Kirby decidió que iba a empezar todos los números de la serie con una pelea, único leit motiv de los comics americanos. Y, para darle más dramatismo a la cosa, después de la página inicial de una única viñeta con la que empiezan todos los comics de superhéroes americanos, iba a poner una viñeta que ocupase, no otra página entera, sino dos páginas enteritas. El lector ya iba por la página tres y sólo había leídos dos viñetas de un comic de diecisiete páginas. Ese ritmo era difícil de aguantar, pero el gran Kirby lo logró y, además, le dio un peso a las historias más alla de las peleas, con argumentos interesantes, personajes completos e historias bien trazadas.

Y a Dios está en el B.O.E. le pasa lo mismo. Su formato impresiona al lector no como estrategia barata, si no como elemento imprescindible para contar las historias, éstas más pausadas, claro, que el taquicárdico Kirby, pero más inquietantes, más susurrantes y mucho más divertidas. El lector tiene en su mano una serie de viñetas que van pasando con la lentitud del bebedor de vino, que reflexiona sobre su propia embriaguez con la ignorancia del que se observa inocente. Niños con parches que juegan a lo que está pasando, que se suben a la mesa o se esconden debajo de ella, que miran de soslayo y que escriben poesías. Es difícil recordar, una vez terminado el libro, qué es lo que era tan gracioso, porque cuando se recuerda, uno casi se avergüenza de haber disfrutado con la estupidez del niño que juega con su perro muerto. Pero es que es gracioso si lo cuenta Javi Guerrero. Es su maldición, como la de la niña que para expresar su fe tiene que levitar con estigmas en las manos y pies. Cada uno tiene su cruz, y Javi Guerrero lleva la suya, que es hacer reir, con un humor escalofriante.

porta

Seguir

Recibe cada nueva publicación en tu buzón de correo electrónico.

Únete a otros 751 seguidores