Tag Archive | Rosalía de Castro

Rosalíadependencia

Recollo o termo da prensa deportiva, para evitar as confusións. Isto non é unha análise de moita miola, como os de Suso de Toro. Non pretendemos ir máis alá da evidencia. E os feitos están aí, ainda que os galegos non os queramos ver. Moito criticar ós anciáns que en lugar de ler a Heideger perderon os mellores anos sachando, pero os que si leron a Heideger non son moito mellores, se é que os houber.

O eido cultural galego sofre dunha “rosalíadependencia” igualiña que a dos nosos anciáns polos seus caciques ou a do Barcelona C.F. por Messi. Non podemos deixar á señora tranquila, ainda non emancipamos da nai das letras galegas, seguimos vivindo na casa materna, agochados á espera de que veña algo mellor que nos permita, polo menos, so comer dos seus táperes e non dos seus tetos.

Xa non é que celebremos os seus aniversarios cunha ansiedade que nos achega perigosamente á confesión de culpabilidade. Morte, nacemento, publicación das obras, todos os eventos da vida de Rosalía son lembrados ciclicamente con obsesión por todos os galegos. Tal día como hoxe leu un discurso na voda dos veciños onde lembrou á súa tía. E pasou o 75 aniversario do seu primeiro bico furtivo e alguén na prensa escribe para cominar ás galegas e galegos a que imitemos tal acto de amor e inocencia.

Disimulamos como podemos e dicimos que é broma todo cando poñemos as camisolas do Rei Centolo ou unha chapa señera, pero é que, en canto nos despistamos, aí hai unha exposición das súas pegadas inmortais, por  non lembrar o número de certames que levan o seu nome. Non podemos evitar tremer  ó imaxinar ós politicos ou os escritores galegos a pensar no título do seu premio. Ou que, pase o pase, os galegos lembramos a Rosalía dicindo “ai, se levantara a cabeza, co sabia que era ela“. Ou que ata cando pensamos nas poderosas figuras intelectuais, políticas ou literarias da Galicia exterior, de Arxentina ata México, non podemos evitar metala a ela tamén, que Rosalía pega con todo. Pola “potencia da súa figura” sexa o que for.

Dende aquí fago un chamamento. Ou ben comezamos coa celebración do “Ano sen Rosalía de Castro” ó xeito de desintoxicación, ou lle pagamos entre todos unha subvención a Pedro Vera para que nos faga un rancio facts de Rosalía.

Pero, mentres tanto, non esquezades pasar por aquí.

galician_songs.jpg

Anuncios

Feministofobia

Vinte anos despois da morte de Rosalía de Castro, o vicario xeral do Bispado de Madrid-Alcalá, Jaime Valdés Failde, pronunciou unha conferencia  adicada ó bispo de Madrid, José María Salvador y Barrera poucas horas antes da súa chegada á capital. O título da conferencia foi “Rosalía de Castro”. Nesta conferencia explicábase que Rosalía era sistemáticamente desprezada por moitos críticos e autores, que ignoraban a súa obra sen molestarse en coñecela na maioría dos casos. Pero tamén tiña unha serie de ferventes seguidores, entre eles este bispo vicario de Madrid. Fai este home unha defensa do matriarcado galego e da figura de Rosalía, expoñendo o termo “feministofobia”, como a necesidade que teñen as mulleres para ser tomadas en serio nun mundo de homes, de abandoar a súa propia feminidade. Posto que Rosalía nunca fixo tal, foi vítima desta feministofobia, que despreza o rol femenino e incompatibiliza co mérito lterario ou intelectual.

Esta visión de Rosalía, como nai e esposa coincidente coa perspectiva católica, non deixa de ser un pouco forzada, aínda que roubamos o termo pola súa vixencia. O uso da feminidade como contraposición do feminismo e as súas reivindicacións segue a ser, por desgracia, totalmente actual. Pero voltando á feminidade de Rosalía, non podemos deixar de mencionar a perspectiva de Janet H. Perry, hispanista inglesa que nos anos corenta e cincuenta adicou varios traballos á galega. Explicaba que a figura de Rosalía é basicamente incómoda. Incardínaa dentro dunha tradición precristiá, existencialista e comprometida. Compáraa con Unamuno pola fatalidade da súa obra e a búsqueda de trascendencia, pero, á diferencia do vasco, Rosalía ten a vontade de crear un mundo figurativo propio. Non queda aí a hispanista, e analiza o feito de que a Rosalía maternal non se axustaba ó criterio da burguesía coruñesa nin ós valores esperados dunha dama da súa posición.

Non nos vemos capacitados de atopar a verdade rosaliana. Neste senso correremos o risco de que o vicario xeral nos cualifique de feministófobos e dubidaremos da importancia da feminidade en Rosalía. O seu rostro maternal so nos interesa no que atinxe ó seu celtismo panteísta, no que ela mesma queda misturada coa paisaxe e os sentimentos galegos como unha deusa gaia. E para terminar, e como homenaxe á hispanista e a Filgueira Valeverde, non queremos deixar de mencionar a escolma bilíngüe de 1964 levada a cabo polo  Ministerio de Asuntos Exteriores do goberno fascista de Francisco Franco. Dita edición foi realizada polo recén homenaxeado nas Letras Galegas e traducida ó inglés por Charles David Leary. O misticismo rosaliano estivo sempre moi preto do gusto anglosaxón, do mesmo xeito que o gusto de Filgueira estivo sempre máis no madrileño café Gijón que das hispanistas coñecedoras da obra rosaliana, como Kathleen Kulp ou a mesma Janet Perry.

Recentemente por fin foron traducidas as obras máis senlleiras de Rosalía, Cantares Gallegos e Follas Novas, ó inglés por parte da EDITORIAL TRYMAR. As coidadas e precisas traducións de Francisco Morell e Elena Paredes Alonso fan xustiza á poetisa galega, ofrecendo por primeira vez, ambas obras completas.

new_leaves galician_songs

Rosalía de Castro

Poucas cousas podemos aportar nós á figura de Rosalía. A súa inmensidade permite ainda seguir lembrando e escribindo sobre ela, principalmente porque ainda podemos seguir léndo a súa obra como se fose escrita onte. De todas as Rosalías posibles, a que nós máis disfrutamos é a riseira, a que despreza os convencionalismos e disfruta coa paixón e sensualidade das mulleres coas viviu e creceu. A que despreza ás mulleres da burguesía capitalina e a súa vida social, a que defende a súa obra, o seu traballo e o seu esforzo. E, sobre todo, aprendemos de Rosalía que non somos o noso destino, nin sequera temos que ler o papel que nos destinan. Que o alto prezo da libertade merece ser sempre pagado.

De todas as homenaxes posibles recollemos esta, da web da Real Academia Galega, aparecida na Revista Gallega, de Galo Salinas, o 22 de agosto de 1897, no 12º aniversario da súa morte. Concretamente o poema de Sofía Casanova, de novembro do ano anterior. O que lle deben mulleres como Sofía Casanova a Rosalía o sabían elas ben, que formaban unha tribo aparte, alleas a todo o que non fora o seu esforzo, sempre solitario.

24cor3new_leaves galician_songs

129 aniversario do pasamento de Rosalía de Castro

Tal día como hoxe de hai 129 anos morreu Rosalía de Castro na súa casa da Matanza, en Padrón. Consumida polo cancro, coa doente presenza dos seus seres amados desaparecidos antes ca ela, deixou unha imaxe que non se corresponde coa poetisa, alegre, riseira, optimista fronte aos moitos problemas económicos e persoais polos que pasou ao longo da súa breve vida, muller fortaleza da súa familia e do seu traballo que nin pediu tregua nin lle foi concedida nunca.

Prosista crítica e mordaz, articulista rabuda, crítica amable, e poetisa nai dunha cultura que lle concedeu a inmortalidade a cambio das suas letras. Con Rosalía pouco hai que facer máis que lela, ainda que a potencia da súa obra aínda permite continuas revisións, como as de María Pilar García Negro ou a de Anxo Angueira.

Na Editorial TRYMAR quixemos rendirlle homenaxe e este ano editamos a versión bilíngüe galego/inglés de Cantares Gallegos e de Follas Novas, coas que invitamos ao lector a retomar e ampliar o seu coñecemento rosaliano. A primeira foi traducida ao inglés por Elena Paredes nun traballo elegante e preciso, mentras que Follas Novas correu a cargo de Fran Morell, tradutor amante da obra rosaliana, blogueiro e crítico bragado dos máis sobranceiros nas nosas letras.

É a primeira vez que Follas Novas é traducido na súa integridade ao inglés, mentras que Cantares Gallegos foi editado o ano pasado ao inglés cunha axuda da Xunta de Galicia á editorial Small Stations por Erín Mouré. A edición de TRYMAR é evidentemente mellor, posto que inclúe o orixinal en galego, o que lle permite ser disfrutado na súa complexidade, por non mencionar o feito de que a súa disponiblidade é moito maior.